Parafililik (Cinsel Sapkınlıklar)


Parafili, normal cinsellik dışı ilgi olarak tanımlanabilir.  Parafili rahatsızlığı yaşayan kişiler cinsel açıdan anormal olan nesneleri çekici bulurlar. Karşı cinsin normal insanlar tarafından kabul edilen bölgeleri yerine başka yerlerine veya tamamen cansız nesneleri  aşırı derecede çekici bulurlar.

Klasik psikoanalitik modelde, heteroseksüel uyum için normal gelişme sürecini tamamlayamamış kişilere parafililik kişi denir. En sık görülen cinsel sapkınlıklar; teşhircilik (egzibisyonizm), fetişizm, fortçuluk (frottörizm), pedofili (çocukculuk), mazoşizm, sadizm, röntgencilik (voyerizm), transvestik fetişizmdir.

Preödipal patolojiler dediğimiz diyadik ilişkideki patolojilerde seks kendi kişilik bozukluklarının dengeye getirebilmesi ve içsel sistemlerinin daha büyük anksiyeteden korunması için aracılık eden bir roldür.

Agresyon ve libidinal yapılar birleşemeyince ilerleyen yaşlarda kişilik bozukluğu şeklinde kliniğe yansır. Kişilik bozukluğu derinleştikçe ve ağırlaştıkça seksüel yapılar gittikçe vahşileşir, kendisine uygun partnerle sadistik hal alır. Şiddetin, ağrının, aşağılamanın, işemenin, farklı seksüel davranışların, röntgenciliğin, teşhirciliğin, grup seksin olduğu bir takım alanlara doğru kayar. Kaydıkça da kişinin kişilik bozukluğunun derecesini tayin edersiniz. Mesela; biri ile cinsel ilişkiye girerken seyredilme arzusu, birilerini cinsel ilişkiye girerken seyrederek mastürbasyon yapma arzusu, birileri ile cinsel ilişkideyken mutlaka ona acı vermek, işkence etmek ancak bu işkence halindeyken orgazm olabilme, pedofililik, gerontofililik, zoofililik gibi bir çok sapkın davranışlar ağır kişilik bozukluklarının cinsel hayattaki yansımalarıdır. Normal ve sağlıklı insanlar bu tip seksüel eylem içerisine giremezler çünkü onların ruhsal yapıları buna asla izin vermez.

Parafilik bozukluklar a) Anormal cinsel faaliyet tercihleri  b) Anormal cinsel hedef tercihleri olarak ikiye ayrılırlar. Anormal cinsel faaliyet tercihleri de kendi içinde cinsellik sapkınlıkları ( röntgencilik, sürtünmecilik, teşhircilik) ve algolagni- acı bağlantılı sapkınlıklar (mazoşizm ve sadizm)  diye  ikiye ayrılırlar.

Anormal cinsel hedef tercihleri ise insana yönelik (pedofili) ve diğer sapkın yönelimler (fetişizm, transvestizm) şeklinde ikiye ayrılırlar.  Parafilik bozukluklarda ortak 2 önemli koşul bulunur; Koşul A- Parafiliyi açıklar. Koşul B- Olumsuz sonuçları (stres, işlev kaybı, zarar, gibi) kapsar.  Koşul A ve B’nin sağlandığı durumlara Parafilik Bozukluk denir. Koşul B’nin sağlanmaması halinde kişi de zararsız parafili olduğu kabul edilir.

ANORMAL CİNSEL FAALİYET TERCİHLERİ

RÖNTGENCİLİK

  • Röntgencilik genelde yabancı bir kişiyi çıplak halde veya cinsel temas halindeyken habersizce gözetlemek olarak tanımlanır.
  •  Gözetleme cinsel uyarım amaçlıdır, röntgenci mağdur ile cinsel temas veya herhangi bir ilişki kurmaya çalışmaz.
  •  Cinsel tatmin gözetleme anında veya daha sonra cinsel fanteziler eşliğinde mastürbasyon yoluyla sağlanır.
  •  Röntgencilik kişisel veya elektronik olarak suç teşkil eder.
  • Erkeklerde, Kadınlara göre daha fazla görülür.
  • 18 yaşından sonra tanı konur.
  • Kişinin 6 ay süreyle bir başkasını çıplak veya cinsel temas halindeyken uyarılması dışında bunu gerçekleştirmesi ve suçluluk, utanç, yalnızlık hissetmesi veya sosyal, profesyonel ya da özel yaşam alanlarında  işlev kaybı, hiperseksüel güdüler gereklidir.
  • Röntgenciliğin kesin nedeni bilinmemekle beraber çocuklukta istismar, madde kullanımı, hiperseksüel güdüler ve tesadüfi öğrenmenin katkıları vardır.
  • Tedavi edilmediği durumda kronik bir rahatsızlık olup davranış değişimi yöntemiyle (güdülerin kontrolü ve normal cinsel tatmin yöntemlerinin öğrenilmesi)  tedavisi sağlanır. İlacı yoktur.
  • Her zaman olmamakla beraber teşhircilik, depresyon, bipolar bozukluk, madde bağımlılığı, dikkat eksikliği/hiperaktivite bozukluğu, davranış bozukluğu ve antisosyal kişilik bozukluklarıyla beraber görülebilir.

TEŞHİRCİLİK

  • En az 6 ay boyunca süreklilik arz edecek şekilde cinsel organlarını beklenmedik bir anda başka bir kişiye rıza dışı gösterme güdüsü, fantezisi veya davranışı (Koşul A)
  • Kişinin bu durdurulmaz güdüsünü mağdura isteği dışında gerçekleştirmesi ve veya güdü ve fantezileri nedeni ile stres ve yaşamın önemli alanlarında işlev kaybına uğraması gerekir (Koşul B)
  • Kişinin mağdurla cinsel ilişki isteği yoktur.
  •  Ergenlik öncesi çocuklara , yetişkinlere veya iki gruba karşı birden güdü gelişebilir.
  • Sınırlı ortamlar veya tam remisyon nitelendiricileri bulunur
  • Kişi teşhir anında veya sonrasında mastürbasyon yapabilir.
  • Bazı teşhirciler kurbanları rahatsız etmek bazıları ise cinsel olarak tahrik etme amacı güder.
  • Bir veya birden fazla mağdurun olması tanıyı değiştirmez.
  • Genelde erkeklerde görülür. Ancak kadınlarda da olduğu bilinmektedir.
  • Antisosyal kişilik bozuklukları, madde kullanımı, pedofili, çocuklukta yaşanan istismarlar riski arttırır.
  • Akut veya kronik teşhircilik tipleri vardır.

SÜRTÜNMECİLİK – FORTÇULUK:

  • En az 6 ay boyunca süreklilik arz edecek şekilde rızası dışında bir kişiye dokunmak veya sürtünmek güdüsü, fantezisi veya davranışı (Koşul A)
  • Kişinin bu durdurulmaz güdüsünü mağdura isteği dışında gerçekleştirmesi ve veya güdü ve fantezileri nedeni ile stres ve yaşamın önemli alanlarında işlev kaybına uğraması gerekir(Koşul B)
  • Hareket genelde kalabalık yerlerde meydana gelmektedir, özellikle metro ve otobüslerde sıktır.  Sürtünme ve veya elleme şeklinde yapılır. Fortçuluk yapan bir kişi sıklıkla edilgen ve izoledir ve sürtünme sıklıkla onun tek tatmin yoludur.
  • Kontak esnasında kişi mağdurla özel ve sevecen bir ilişki içinde olduğunu hayal ederek uyarılır. Ancak kontak sonrası kaçmayı planlar.
  • Erkeklerde daha fazla görülür.
  • 15-25 yaşlar arasında  daha sık gözükür sonra azalır
  • Davranış terapisi ile güdü kontrolü gerekir.
  • Suç olmasına karşın ispatlanması zordur.

MAZOŞİZM:

  • En az 6 ay boyunca süreklilik arz edecek şekilde aşağılanmak, bağlanmak, dövülmek ve benzeri tarzlarda acı çekmek güdüsü, fantezisi veya davranışı (Koşul A)
  • Kişinin bu fantezi, güdü  veya davranışları nedeni ile stres ve yaşamının önemli alanlarında işlev kaybına uğraması gerekir(Koşul B)
  • Partnerin sadist olması gerekmez. Sadist olması halinde ilişkiye sadomazoşist ilişki ismi verilir.
  • Psikolojik aşağılanma hakaret edilme şeklinde olabildiği gibi,
  • Fiziksel olarak tokatlanma, tekmelenme, kırbaçlanma, tükürülme, yakılma, elektrik şokları, kesme,tecavüz v.s fiziksel şekillerde de olabilir.
  • Mazoşist partnersiz olarak kendini yakarak, zarar vererek veya keserek de tatmin olabilir.
  • Rol oynama şeklinde gerçekleşebilir.
  • Mazoşist edilgen fanteziler şeklinde olabileceği gibi ölümcül deneyimler halinde de görülebilir.
  •  Asfiksi uygulamaları, boğma, naylon torba, maske ve benzeri şekillerde mazoşistin kendisi veya partneri tarafından uygulanabilir.
  • Erkeklerde kadınlardan fazla gözükür.
  • Tedavi edilmez ise kronik hale gelir
  • Koşullama yoluyla tedavisi mümkündür.
  • Oto-erotik Asfiksi Mazoşizmin bir türüdür.
  • Süfokasyon, boğma ve kimyasal asfiksi türleri vardır.
  • Oto-erotizm de asfiksi mastürbasyondan alınan zevki arttırmak için uygulanır.
  • Beyne 5 dakikadan fazla oksijen gitmemesi sonucu şahıs düşünme ve karar verme yeteneğini kaybeder.
  • Pek çok asfiksi ölümü intihar diye geçiştirilir veya örtülür.

SADİZM:

  • En az 6 ay boyunca süreklilik arz edecek şekilde partnerine fiziksel veya psikolojik acı vermekten güdüler, fanteziler veya davranışlarla zevk almak (Koşul A)
  • Kişinin bu cinsel güdüsünü rızası olmayan partner ile yerine getirmesi veya kişinin fantezi, güdü  veya davranışları nedeni ile stres ve yaşamının önemli alanlarında işlev kaybına uğraması gerekir (Koşul B)
  • Partnerin rızasının olup olmaması değil verdiği acı sadisti tatmin eder.
  • Karşılıklı rıza ile olan durumlarda genelde sado-mazoşist ilişki görülür
  • Sadist partneri üzerinde tam hükümranlık kurmaya çalışır.
  • Partnerin üstüne idrar yapma gibi aşağılayıcı, mazoşizmde belirtildiği şekillerde acı veren veya hapsetmek, kelepçelemek, zincire vurmak, tecavüz veya öldürmeye kadar varabilir.
  • Fantezilerin bir partnerin rızasıyla gerçekleştirilmesi ve mastürbasyon esnasındaki fantezilerin tekrarıyla sadistin “imzası” yani yeni cinsellik şeması oluşur.
  • Sadistlerin  ezici çoğunluğu erkektir.

ANORMAL CİNSEL HEDEF TERCİHLERİ

PEDOFİLİ:

  • 6 aydan fazla olacak şekilde ergenlik öncesi (13 yaş) çocuk veya çocuklarla ilgili cinsel fantezi, dürtü veya davranışlara sahip olmak
  • Kişinin bu cinsel dürtülerini uygulaması veya dürtü/fantezilerin kişinin yaşamının önemli bölümlerini işlevsiz kılması
  • Çocukculuk ya da küçük çocuklara cinsel ilgi duyma, çoğunlukla erkeklerde rastlanan bir sapkınlıktır.
  • Şahsın en az 16 yaşında olması ve kurbandan en az 5 yaş büyük olması
  • Sadece çocuklardan hoşlanan veya çocuk/yetişkinlerden hoşlanan tipleri vardır
  • Sadece erkek, sadece kız veya her iki tür çocuktan hoşlananlar da olabilir.
  • Bazı saldırganlar bu dürtülerini ensest ile sınırlı tutabilirler.
  • Her pedofilik davranış cinsel temas veya zor kullanımı gerektirmez.
  • Pedofil çocukları soyarak, resimlerini çekerek, onlara dokunarak veya önlerinde mastürbasyon yaparak da tatmin olabilir.
  • Erkeklerde genelde daha sık görülür.
  • Pek çok pedofil cürüm işlemeden önce çocuklara olan ilgisini dışa vurur
  • Genelde çocuklarla ilgili işlerde veya akrabalık bağlantısıyla kurbanlarına yaklaşırlar.
  • En yaygın parafili tiplerindendir.
  • Pedofillerin %50’si evli erkeklerdir.
  • Stres düzeyinin artması cürümü arttırır
  • Yapılan araştırmalarda pedofili amaçlı çocuk kaçırmalarda çocukların %50’si ilk 1 saat, %75’i ilk 3 saat, %90’ı ise ilk 24 saat içinde öldürülürler.

FETİŞİZM

  • En az 6 ay boyunca cansız objelerden cinsel olarak uyarılmak veya insan bedeninin cinsel organlar dışındaki bölümlerine güdüsel, davranışsal veya fantezilerde odaklanmak.
  • Fantezi, güdü ve davranışların kişinin yaşamının önemli bölümlerinde işlev kaybı oluşturması.
  • Fetişizm, bilinçdışı kaygıdan kaçınmak için cinsel dürtüleri uygun olmayan nesnelere aktarma çabasıdır. Bu cinsel sapmanın özelliği, yalnızca erkeklerde rastlanmasıdır; günümüze kadar hiç bir kadın da fetişizm görülmemiştir.
  • Fetiş objeler transvestizmde kullanılan giyim eşyaları veya cinsel organları uyarımda kullanılan aletlerle sınırlı kalmazlar.
  •  Bir fetişist objeler ve vücut bölümlerine karşı aynı anda ilgi gösterebilir.
  •  Fetişizm mastürbasyon anında belli objelere dokunmak, koklamak, yalamak, sürtünmek şeklinde veya partnerin belli giyim eşyalarını kullanmasını talep etmek şeklinde olabilir.
  • Çoğunlukla erkeklerde görülür ve yetişkinlik öncesi gelişir.
  • Fetişizimde cinsel odaklanma insan vücudu ile yakinen ilişkili nesneler (ayakkabı, eldiven, külotlu çorap, terlik) üzerindedir. Genellikle fetiş çocukluk çağlarında kurulmuş olmasına rağmen bozukluk ergenlikte merak ile başlar ve tekrarlanmak suretiyle öğrenilir.
  • Kronik olup zaman içinde dalgalanmalar gösterir.
  • Normal ilişkiden haz almama, romantik ilişkilerin zedelenmesi ve hırsızlığa neden olmak gibi olumsuz sonuçları vardır.
  • Uzmanlarca tolerans gösterilen ve genelde tedaviye gerek görülmeyen bir bozukluktur.

TRANSVESTİZM:

  • En az 6 ay boyunca fantezi, güdü veya davranışsal olarak karşı cins gibi giyinmekten uyarılmak.
  • Fantezi, güdü ve davranışların kişinin yaşamının önemli bölümlerinde işlev kaybı yaratması.
  • Homoseksüel veya heteroseksüel olabilirler
  • Çocukluk döneminde kadın kıyafetlerine beslenen beğeniyle başlar.
  • Ergenlik öncesi çocuk,  kadın kıyafetleri içinde cinsel zevk alacağını hayal eder.
  • Ergenlikte kadın kıyafetleri giyerek ereksiyon ve ejakülasyon sağlar
  • Yetişkinlikte kadın kıyafetleri giymekten alınan haz ortadan kalksa bile davranış haline gelir.
  • Diğer parafili türleri gibi cinsel haz ergenlik sonu ve gençlikte en üst düzeye ulaşır.
  • Cinsiyet disforisi ve fetişizm ile karıştırılabilir  bir bozukluktur.
  • Mazoşizmin bir parçası olan oto-erotik asfiksi sonucu ölümler görülür.

CİNSİYET  DİSFORİSİ

  • DSM V’te ayrı bir bölüm olarak verilmektedir.
  • Cinsiyet disforisi kişinin biyolojik cinsiyeti ile hissettiği cinsiyet arasında yaşadığı karmaşa olarak tanımlanabilir.
  • Bu bölümde biyolojik cinsiyet ve hissedilen cinsiyet farklı anlamlara gelir.
  • Cinsiyet gelişim bozukluğu üreme organlarında görülen somatik bozuklukları tanımlar.
  • Atipik cinsiyet  kişinin kendi cinsiyetindeki kişilerden farklı davranış veya somatik özellikler taşımasıdır.
  • Cinsi kimlik şahsa erkek veya kadın olarak verilen sosyal kimliği işaret eder.
  • Transseksüel sosyal olarak biyolojik cinsiyetini terk ederek karşı cinse geçen kişilere denir ve genelde cinsiyet değiştirme operasyonlarıyla somatik geçiş sağlanır.

ÇOCUKLARDA  CİNSİYET  DİSFORİSİ:

  • Koşul A- Çocuğun en az 6 ay boyunca aşağıdakilerden en az 6 tanesi tarafından işaret edilen şekilde biyolojik ve hissedilen cinsiyetler arası uyumsuzluk yaşaması:

1-Karşı cins olmayı aşırı arzu etmek veya karşı cinsten olduğunu iddia etmek

2-Erkeklerde kız elbiseleri, kızlarda ise erkek elbiseleri giyme tercihi, biyolojik cinsiyetin kıyafetlerini giymeme isteği

3-Evcilik oyunlarında karşı cinsi temsil etme

4- Karşı cins oyunlarını, faaliyetlerini ve oyuncaklarını tercih etmek

5-Oyun arkadaşlarını karşı cinsten seçmek

6-Erkek çocuklarda maskulin oyuncak ve oyunlardan kaçmak kızlarda ise feminen oyun ve oyuncakları gözardı etmek

7-Kendi cinsel anatomisinden memnun olmamak

8- Hissedilen cinsiyetin  birincil ve ikincil cinsiyet  özelliklerini arzu etmek

  • Koşul B- Durumun kişide klinik stres yaratması veya sosyal, eğitim ya da diğer önemli yaşam alanlarında işlev kaybına neden olması gerekir.

YETİŞKİNLERDE  CİNSİYET  DİSFORİSİ:

  • Koşul A- Kişinin en az 6 ay boyunca aşağıdakilerden en az 2 tanesi tarafından işaret edilen şekilde biyolojik ve hissedilen cinsiyetler arası uyumsuzluk yaşaması:

1-Kişinin hissettiği cinsiyet ile biyolojik cinsiyetinin birincil ve ikincil özelliklerinin örtüşmemesi

2- Kişinin biyolojik cinsiyetine ait birincil ve ikincil özelliklerden yaşadığı uyumsuzluk nedeni ile kurtulmak istemesi

3- Hissedilen cinsiyetin  birincil ve ikincil cinsiyet  özelliklerini arzu etmek

4- Hissedilen cinsiyette olma arzusu

5-Başkaları tarafından sanki hissedilen cinsiyetteymiş gibi muamele görme isteği

6-Hissedilen cinsiyetin duygu ve reaksiyonlarına sahip olunduğuna inanılması

  • Koşul B- Durumun kişide klinik stres yaratması veya sosyal, profesyonel ya da diğer önemli yaşam alanlarında işlev kaybına neden olması gerekir.

CİNSİYET  DİSFORİSİ – CİNSİYET  GELİŞİM  BOZUKLUĞU  GÖRÜLMEYEN:

Bu yaşlarda anatomik disfori nadiren görülür

  • 4 yaşlarında başlar.
  • Ergenlikle beraber görünümden rahatsız olma hissi artar
  • Erkeklerde “erken başlangıç” ve “geç başlangıç” diye 2 türü vardır.
  • Erken başlangıç çocuklukta başlar gençlik ve yetişkinlikte devam eder veya bir süre durur. Bu süreçte kişi kendini “gay” olarak nitelendirir
  • Geç başlangıç ergenlik veya daha sonrası başlar ve aileler için şok edici etkisi vardır.
  • Geç başlangıç yaşayanlarda anatomik disfori daha fazla görülür.Geç başlangıç yaşayanlarda transvestizm görülebilir. Bu kişiler kadınlar veya transeksüel erkeklerden hoşlanırlar.
  • Cinsiyet değişimi operasyonu geçirmeleri halinde kendilerini lezbiyen olarak nitelerler.
  • Kadınlarda “geç başlangıç” daha nadir görülür.
  • Erken başlangıç yaşayan kadınlar genelde yetişkinliklerinde kadınlardan hoşlanırlar.
  • Geç başlangıç yaşayan kadınlar ise erkeklerden hoşlanırlar ve cinsiyet değişim operasyonu geçirmeleri halinde kendilerini “gay” erkek olarak tanımlarlar

CİNSİYET  DİSFORİSİ – CİNSİYET  GELİŞİM  BOZUKLUĞU  GÖRÜLEN  TİP:

  • Bu tip danışanlarda tıbbi müdahale erken başlar.
  • Hormon tedavileri veya kısırlık sözkonusu olduğu durumlarda cinsiyet değişim operasyonları ergenlik öncesi yapılabilir.
  • Cinsiyet gelişimi bozukluğu olan çocuklarda atipik cinsiyet davranışları görülmekle beraber hepsinde cinsiyet disforisi gelişmez
  • Kendi tıbbi geçmişlerinden haberdar olan bu kişiler cinsiyetleri konusunda şüphe taşısalar bile çoğunlukla karşı cinsten olmaları gerektiğini düşünmezler
  • Cinsiyet değişim operasyonları yetişkin kişilerde çok azdır.

Sorunların  ilk çıkış noktasındaki psikolojiyi yakalayabilmek, oradaki esas hikayeyi çözebilmek asıl meselemiz olmalıdır. Bunun için de farkındalık çok önemlidir. Her zaman şunu söylerim. “Farkı fark edebilmek, fark etmekten farklı bir şeydir.”

Sağlıklı, huzurlu, güzel bir hayat geçirmeniz dileğiyle….
J

Erol AKDAĞ

Klinik Psikolog

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir